Shugaban Ƙungiyar Manoma ta Ƙasa (AFAN) reshen Jihar Jigawa, Injiniya Auwalu Garba, ya bayyana cewa tattaunawa, wayar da kai da fahimtar manufofin gwamnati su ne manyan hanyoyin da za su kawo ƙarshen rikicin manoma da makiyaya a jihar.
Auwalu Garba ya bayyana hakan ne a yayin wani taron masu ruwa da tsaki da AFAN ta shirya, wanda ya haɗa manoma, makiyaya Fulani, hukumomin tsaro, ƙungiyoyin farar hula, ma’aikatar shari’a da kafafen yaɗa labarai, domin tattauna hanyoyin magance rikice-rikicen da ke faruwa tsakanin manoma da makiyaya a Jigawa.
Ya ce an shirya taron ne domin ƙarfafa zaman lafiya, fahimtar juna da kuma wayar da kai kan manufofin gwamnatin jihar da ke da nufin bunƙasa harkar noma da kiwo.
“Yanzu ne lokaci da ya dace dukkan ƙungiyoyin manoma su fahimci ajandar gwamnatin Jihar Jigawa ƙarƙashin jagorancin Mai Girma Gwamna Malam Umar Namadi. Gwamnan yana tsaye tsayin daka wajen tallafa wa manoma da makiyaya,” in ji Garba.
Ya yaba da rattaba hannu da gwamnatin jihar ta yi kan yarjejeniyar fahimta (MoU) da NIDA, wadda ke da nufin bunƙasa noman ciyawar Brachiaria domin inganta kiwon dabbobi a jihar.
“Wannan ci gaba ne mai matuƙar muhimmanci da zai taimaka wajen rage rikici, domin rashin wuraren kiwo da ciyawa na daga cikin manyan dalilan tashin hankalin manoma da makiyaya,” ya ƙara da cewa.
Shugaban AFAN ya kuma yaba da ƙirƙirar Ma’aikatar Kiwon Dabbobi a matakin tarayya, yana mai cewa hakan zai buɗe ƙofofi da dama ga Jigawa, wadda ta ke da albarkatu masu yawa a fannin kiwo.
“Idan aka sabunta harkar kiwo ta zamani, za a samar da ayyukan yi da bunƙasa tattalin arzikin jihar. Sai dai yawancin manoma da makiyaya ba sa samun rance ko tallafi saboda rashin sani,” in ji shi.
Ya bayyana cewa yawancin rikice-rikicen da ake samu sakamakon jahilci ne, ba wai da gangan ba.
“Wasu makiyaya da manoma ba su san dokoki da ƙa’idoji ba, musamman rabe-raben gandun daji da hanyoyin kiwo. Wannan taro zai taimaka wajen ilmantar da su,” ya ce.
A nasa jawabin, Aminu Adamu, Sakatare na Ƙungiyar Wayar da Kai da Zaman Lafiya ta Fulfulde a Jigawa, ya nuna jin daɗinsa da tattaunawar da aka yi.
“Mun tattauna matsalolin da ke tsakanin makiyaya da manoma. Za mu kai wannan saƙo zuwa ga al’ummominmu domin kowa ya amfana,” in ji shi.
Ya ce idan gwamnati ta ɗauki matakin ladabtar da masu laifi, musamman masu toshe hanyoyin kiwo da wuraren shan ruwa, rikicin zai ragu matuƙa.
Daraktan Kare Haƙƙin Jama’a na Ma’aikatar Shari’a ta Jihar Jigawa, Barrista Hussain Taura, ya bayyana cewa son zuciya da kwaɗayi su ne tushen rikicin manoma da makiyaya.
“Ba za a magance wannan matsala ba sai an rungumi tattaunawa da fahimtar juna,” in ji shi.
Shi ma Farfesa Abokin Hulɗa Ado Garba Jangargari ya shawarci Fulani da su rika tura ‘ya’yansu makarantu na addini da na boko domin su fahimci zamantakewar al’umma.
Ya ambaci fitattun Fulani masu ilimi kamar tsohon Gwamna Dr. Sule Lamido, marigayi Muhammad Abubakar Rimi da Sir Tafawa Balewa.
Ya kuma buƙaci gwamnati da ta tanadi filayen noma da kiwo ta yadda za su haɗa Fulani da Hausawa a matsayin maƙwabta domin samar da zaman lafiya mai ɗorewa.
A ƙarshe, mahalarta taron sun yaba wa Gwamna Malam Umar Namadi bisa ƙoƙarinsa na ganin an magance rikicin manoma da makiyaya ta hanyar manufofi da shirye-shirye daban-daban.
Shugaban AFAN, Auwalu Garba, ya ce ƙungiyarsa za ta ci gaba da shirya irin waɗannan taruka, yana mai jaddada cewa: “Abin da muka tattauna ba wai a bar shi a nan ba ne, wajibi ne kowa ya isar da saƙon zaman lafiya ga al’ummarsa. Kowa manomi ne, ko mai kiwon shanu ne, ko kaji, ko kifi, noma dai iri-iri ne.”